Tasarruf Alışkanlığı Testi: Para Sizde Nasıl Duruyor?
On soruluk kısa bir test ile harcama ve birikim kalıbınızı görün. Sonuçta üç farklı tasarruf tipi ve her biri için uygulanabilir öneriler var.
Selin Yalçınkaya 3 dk okuma
Tasarruf denince aklımıza çoğu zaman büyük fedakârlıklar gelir: tatilden vazgeçmek, dışarıda yemek yememek, yıllardır kullandığımız bir alışkanlığı bir gecede bırakmak. Oysa birikim yapabilen insanlarla yapamayanlar arasındaki fark genellikle bu kadar dramatik değildir. Fark, günlük küçük kararların yönünde saklıdır. Kimisi parayı harcamamak için irade gücüne yüklenir, kimisi ise harcamayı zorlaştıran bir düzen kurar ve iradesini hiç yormaz. Bu yazıdaki sorular, sizin hangi tarafta durduğunuzu anlamanıza yardımcı olmak için hazırlandı.
Aşağıdaki soruları okurken kendinize karşı dürüst olun. Amaç iyi bir puan almak değil, kendi kalıbınızı görmek. Her soruda size en çok benzeyen seçeneği aklınızda tutun; sonunda hangi harfin ağır bastığına bakacağız.
Önce şu on soruyu yanıtlayın
1. Ay sonunda hesabınızda ne kadar kaldığını (a) yaklaşık olarak biliyorsunuz, (b) ancak bakınca öğreniyorsunuz, (c) hiç merak etmiyorsunuz.
2. Maaş yattığı gün ilk işiniz (a) belirli bir tutarı kenara ayırmak, (b) borçları ödemek, (c) ertelediğiniz bir alışverişi yapmak.
3. Beklenmedik bir masraf çıktığında (a) bunun için ayırdığınız fonu kullanıyorsunuz, (b) o ayki bütçeyi sıkıyorsunuz, (c) krediye ya da taksite başvuruyorsunuz.
4. Bir ürünü almadan önce (a) fiyatını bir süre takip ediyorsunuz, (b) iki üç yerden bakıyorsunuz, (c) beğendiğiniz anda alıyorsunuz.
5. Abonelikleriniz (a) listelenmiş ve gözden geçirilmiş durumda, (b) aşağı yukarı hatırlıyorsunuz, (c) hangi gün kesildiğini bile bilmiyorsunuz.
6. Market alışverişinde (a) listeyle çıkıp listeye sadık kalıyorsunuz, (b) liste yapıyor ama sapıyorsunuz, (c) o an canınızın çektiğini alıyorsunuz.
7. Bir indirim gördüğünüzde ilk düşünceniz (a) buna zaten ihtiyacım var mıydı, (b) ne kadar kazanmış olurum, (c) kaçırmayayım.
8. Birikiminizin bir amacı (a) net ve tarihli, (b) genel olarak var, (c) yok.
9. Küçük harcamalar için (a) haftalık bir sınır belirliyorsunuz, (b) kafanızdan takip ediyorsunuz, (c) hiç saymıyorsunuz.
10. Geçen yılki harcama alışkanlığınızla bugünküyü karşılaştırdığınızda (a) bilinçli bir değişiklik yaptınız, (b) pek fark yok, (c) daha da savruklaştınız.
Ağırlıklı olarak A dediyseniz: sistem kuran tip
Sizin için tasarruf bir ruh hali değil, bir düzen meselesi. Parayı görünce harcama dürtüsüyle savaşmak yerine, parayı görünmez hale getirmeyi öğrenmişsiniz. Bu, uzun vadede en sürdürülebilir yaklaşımdır çünkü iradeye değil alışkanlığa dayanır. Dikkat etmeniz gereken tek nokta katılık. Aşırı sıkı bir düzen, ilk kırıldığı anda bütünüyle çökebiliyor. Bütçenizde kendinize keyif için ayrılmış, hesabı sorulmayan küçük bir kalem bırakmak sistemin ömrünü uzatır.
Ağırlıklı olarak B dediyseniz: niyetli ama dağınık tip
Ne yapmanız gerektiğini biliyorsunuz, hatta zaman zaman uyguluyorsunuz da. Sorun süreklilik. Yoğun bir hafta, moral bozukluğu ya da beklenmedik bir davet düzeni bozmaya yetiyor ve sonra baştan başlamak gerekiyor. Sizin için en etkili adım, karar sayısını azaltmaktır. Her ay yeniden ne kadar ayıracağınıza karar vermek yerine tutarı sabitleyin ve otomatikleştirin. Alışverişte de aynı mantık işler: haftada tek büyük alışveriş, arada uğramamak. Kararı bir kez verirseniz otuz kez direnmek zorunda kalmazsınız.
Ağırlıklı olarak C dediyseniz: akışa bırakan tip
Paranın nereye gittiğini bilmemek çoğu zaman tembellikten değil, bakmaktan kaçınmaktan kaynaklanır. Rakamla yüzleşmek rahatsız edicidir, o yüzden erteleriz. Ancak görmediğiniz bir şeyi yönetemezsiniz. Size önerilen ilk adım kısıtlama değil, sadece kayıt tutmak: iki hafta boyunca hiçbir alışkanlığınızı değiştirmeden her harcamayı yazın. Çoğu insan bu iki haftanın sonunda kimsenin söylemesine gerek kalmadan bazı kalemleri kendiliğinden kesiyor. Rakamın kendisi en iyi uyarıcıdır.
Testin asıl söylediği şey
Bu tür testlerin amacı insanı bir kutuya koymak değil. Aynı kişi işiyle ilgili konularda son derece planlı, kişisel harcamalarında tamamen savruk olabilir. Önemli olan, hangi alanda hangi kalıbı tekrarladığınızı fark etmek. Tasarruf kabiliyeti doğuştan gelen bir yetenek değil; büyük ölçüde kurduğunuz düzenin, çevrenizin ve kendinize koyduğunuz sürtünmenin sonucudur. Bugün C grubundaysanız birkaç ay içinde B, bir yıl içinde A olmanız gayet mümkün. Yeter ki değişimi bir karakter savaşı gibi değil, düzen kurma işi gibi görün.